Trzeci artykuł z cyklu! Tym razem omówimy Bezkres Magii. Ostrzeżenie: Spoilery ze wszystkiego.

Po poprzednich dwóch chyba już nie muszę opisywać, co się w nim będzie znajdować i na co generalnie warto zwracać uwagę?
Tym razem dość krótko. Esejów omawiać nie będę, Khriss chyba wszystko jasno wyłożyła 😛 Ale jeśli coś jest niejasne, to zapraszam do pytania w komentarzach.

Mapa Gwiazd

Tytułem wstępu: Brandon powiedział tylko, jak mniej więcej ma to wyglądać, a rysownik wymyślił symbolikę i konstelacje.

W każdym razie, tak jak Ars Arcana i eseje obecne w tym zbiorze są rzeczywiście istniejącymi tekstami w cosmere, tak i ta mapa nieba rzeczywiście istnieje – ten malunek znajduje się w Srebrnoświetle (nie przypadkiem można dostrzec pęknięcia na mapie).
Nie został stworzony przez ludzi podróżujących przez przestrzeń kosmiczną, więc nie jest zbyt dokładny, jest raczej artystycznym oddaniem nocnego nieba.
Nie wszystkie znaczące gwiazdy i układy są tam zaznaczone i/lub opisane; ale wszystkie o których wiemy – my, czytelnicy – w tym momencie.

Sel

Dusza Cesarza:

  • Cesarski błazen, który zdradził Shai i uciekł z Księżycowym Berłem, to Hoid
  • Warto zwrócić uwagę na wyjaśnienia dotyczące Trzech Krain (choć tutaj jest to wyjaśnione obszerniej 😛 )
  • Ralkalest, materiał nie poddający się Fałszerstwu to aluminium

Scadrial

Jedenasty metal:

  • Mgły unikają Gemmela. Gemmel mamrocze do siebie. Gemmel wydaje się wiedzieć rzeczy, których nie powinien. Oficjalnego potwierdzenia nie ma, ale wszystko wskazuje na Hemalurgiczny kolec.

Kelsier SH

Tajna Historia:

Ciężko mi było wybrać, co umieścić na tej liście – z jednej strony w Tajnej Historii jest mnóstwo wiedzy, ale z drugiej przecież nie chodzi o to, żeby wypunktować wszystko, co tam zostało ujawnione, bo bym nigdy tego nie skończył pisać 😀

  • Hoid się pojawia. Chyba nie muszę mówić, gdzie?
  • Hoid wspomina o systemie handlowym światoskoczków; oprócz tego można wywnioskować, że zazwyczaj podróżujący na Scadrial światoskoczkowie aby przejść do Krainy Materii nie używali Studni Wstąpienia, tylko innej prostopadłości – Sadzawki Zniszczenia; słowa Khriss również na to wskazują
  • Hoid wspomina o swojej niezdolności do krzywdzenia – również w Słowach Światłości pojawiło się takie stwierdzenie, zarówno z jego własnych ust jak i pośrednio
  • Kiedy Kelsier patrzy Zachowaniu w oczy, widzi „przestrzeń między chwilami” – tak naprawdę zagląda do Krainy Ducha, miejsca Związków i Inwestytury, gdzie czas i przestrzeń nie mają znaczenia; Elend spalając atium z duraluminium również tam zagląda
  • Khriss i Nazh się pojawiają
  • Przyciąganie, jakie odczuwał Kelsier, to jego Związek ze Scadrial
  • Forteca Ire znajduje się w przestrzeni kosmicznej, ale dość blisko Scadrial
  • Z tyłu fortecy znajduje się rurociąg, którym płynie Dor
  • Ire obawiają się „mocy Trenu”. W oryginale jest tam „Threnodities”, czyli… Treńczyków? Nie wiem, jak to przetłumaczyć – miałem nadzieję, że z tłumaczenia Tajnej Historii się dowiem 😐
  • Przynajmniej część Ire to Elantryjczycy (wygląd, przeklinają na Oddanie i Domiego, imiona oparte na Aonach… a imię Alonoe to również nazwa jeziora w Arelonie, tego które jest kropką w Aonach)
  • Manipulacja Fortuną (dziwne tłumaczenie – w Żałobnych Opaskach było przetłumaczone jako Szczęście), o której rozmawiają Ire, to to samo co Feruchemia chromu (podobnie jak Inwestytura, Szczęście to jeden z podstawowych konceptów Cosmere)
  • Termin Naczynie określa osobę trzymającą Odprysk (np. Naczyniem Odium jest Rayse, Naczyniem Honoru był Tanavast et cetera)
  • Vax. Ostatnie słowa Atiego, a także nazwa miejsca wspomnianego w Ars Arcanum Elantris. Być może to kolejny Świat Odprysku?

Symbole każdej z części są również ciekawe. Na stronie tytułowej również możemy podziwiać pewien symbol, jest to ten sam co Części Szóstej.
W kolejności:

  1. Malatium (Jedenasty Metal, stop atium i złota)
  2. Kredik Shaw
  3. Lerasium
  4. Atium
  5. Zescadrianizowany (przerobiony na Stalowy Alfabet) Aon Ire
  6. Harmonium/Ettmetal

Symbole widoczne nad każdym z rozdziałów są typowe dla książek Z Mgły Zrodzonego (przynajmniej w oryginalnym wydaniu) i są to kolejne symbole Allomantycznych metali, które oznaczają po prostu kolejne liczby.

Tren

Cienie dla Ciszy w Lasach Piekła:

  • Widma nie są tak samoświadome jak inne Cienie Umysłu/Cienie Kognitywne. Cień który przywędruje na Tren nie zamieni się w widmo
  • Przy cięciu widm srebrem czuje się lekki opór/szarpnięcie – jest to podobne zjawisko do oporu, jaki odczuwa się przy przecinaniu czegoś żywego Ostrzem Odprysku
  • Zło nie jest żadnym z Odprysków
  • Hoid się nie pojawia w tej historii
  • Pas Gwiazd widoczny z Trenu jest również widoczny ze Scadrial (Czerwone Pęknięcie)
  • Bóg Poza jest wspomniany
  • Wszystkie nazwy w układzie są powiązane z żałobą

Silence_portrait

Drominad

Szósty ze Zmierzchu:

  • Widzieliśmy już Tych Wysoko (w sensie, widzieliśmy ich świat: Scadrial, Nalthis, Sel, Roshar, albo Tren). Najpopularniejsza teoria głosi, że to Scadrianie.
  • Oko Patjiego jest prostopadłością, ale to naturalna manifestacja i na mniejszą skalę niż te powiązane z Odpryskami

Roshar

Tancerka Krawędzi:

  • Powidoki, jakie zostawia za sobą Szeth są spowodowane faktem, że po zmartwychwstaniu jego dusza nie do końca dobrze trzyma się ciała. Każdy dostatecznie Napełniony Inwestyturą może je dostrzec; większa obecność w Krainie Umysłu (jak Zwinka) pomaga
  • Miecz Szetha to Krew Nocy, ale tego chyba wam nie muszę mówić? Szeth się do niego zwraca „miecz-nimi”; to „-nimi” to sufiks honoryfikatywny (można je znaleźć np. w języku japońskim). Szeth się do niego zwraca w ten sposób, bo Krew Nocy nie wyjawił mu swojego imienia
  • Teksty z okładek Archiwum są pisane przez Bezsennych
  • Nale używa swojego Ostrza Honoru

I tutaj chyba znajdzie koniec ta seria artykułów. Następne będą się już zajmować tylko pojedynczymi książkami. Tymczasem zapraszam do komentarzy, a w najbliżej przyszłości spodziewajcie się artykułu będącego swego rodzaju uzupełnieniem tej serii.

I pamiętajcie, że zawsze jest kolejna tajemnica!

  • Hari

    Jaka szkoda, że polska wersja nie ma takiego Kelsiera na okładce (jeśli już ma być Kelsier zamiast Khriss). Cudnie by to wyglądało.
    No i dzięki za kolejny dobry artykuł. 🙂

    • http://drogakrolow.pl/ Odpryskowy

      Ja szczerze mówiąc oczekiwałem Khriss na okładce Bezkresu – jakby nie patrzeć, to ona łączy te wszystkie historie swoimi esejami i Ars Arcana.

      No i zgodzę się – ten Kelsier z okładki Secret History jest totalnie obłędny 🙂

  • Masay

    Skąd wiemy cokolwiek o układzie „Scar”? Muszę powiedzieć, że po raz pierwszy dowiedziałrm się o nim z tej mapy 🙂

    • http://drogakrolow.pl/ Odpryskowy

      nic nie wiemy o Bliźnie. Pogrzebię jeszcze, czy coś wiemy na temat jego widoczności, ale Brandon milczy na temat Blizny.

      Jedna z teorii głosi, że Blizna to tak naprawdę Pas Gwiazd/Czerwone Pęknięcie. I że to jest to samo, co Blizna Talna.

      • Masay

        Zmyliła mnie ta informacja na początku artykułu,że na mapie gwiazd są zaznaczone wszystkie układy o których wiemy. Aż się przestraszyłem że coś takiego mi umknęło. Co do samej Blizny, to ten odpryskowy z ostrzem skierowanym w węża jest tak wymowny, że wystarczy tylko czekać na kolejne części archiwum 🙂

        • http://drogakrolow.pl/ Odpryskowy

          Chciałem przez to powiedzieć, że wśród tych gwiazd mogą być inne układy ze Światami Odprysku, ale o których jeszcze nie wiemy.

          Wydaje mi się, że Blizna to nazwa gwiazdozbioru. Nazwa nie jest przy konkretnej gwieździe jak w reszcie przypadków.

  • mathneu

    Jakim sposobem Szeth dostał Krew Nocy – w sensie wiem w którym momęcie, ale dlaczego? I jak? Sam Vasher sie pojawił przy nim?

    • Masay

      Krew Nocy i Vasher rozdzielili się na Rosharze. Nie wiem niestety jak miecz znalazł się w rękach Herolda Sprawiedliwości i chyba też możemy się tylko domyślać co nim kierowało, gdy dawał go Szethowi. Może uznał, że to dobra broń do tego czym Szeth ma się zajmować. Zresztą Szeth jest przyzwyczajony do broni, która coś z niego wysysa 😀

      • http://drogakrolow.pl/ Odpryskowy

        jeszcze dodam, że Vasher i Krew Nocy się posprzeczali i już mamy komplet informacji 🙂

        • Złocisty

          a wiadomo o co się posprzeczali i kto ten miecz przeniósł na roshar? Hoid? 😀

          • http://drogakrolow.pl/ Odpryskowy

            tak jak @disqus_h5yO2dJj5o:disqus powiedział, Krew Nocy i Vasher rozdzielili się już na Rosharze. Wiemy tylko że „they had sort of falling out” i że Vasher czuje się za niego odpowiedzialny i tęskni za nim.
            Więcej o tym, skąd Krew Nocy się wziął na Rosharze dowiemy się z Dawcy Przysięgi.

  • pablito

    a czemu metal Harmonii to Harmonium, skoro jego nosicielem (Harmonii) jest Sazed, to nie powinien nazywać się Sazedium, tak jak metal Zniszczenia to Atium, a Zachowania Lerasium? I czy występuje jeszcze na Scadrialu Atium i Lerasium, skoro teraz jest Harmonia? I czy Harmonia ma Sadzawkę?

    • http://drogakrolow.pl/ Odpryskowy

      Sazedowi się nie podobała nazwa „sazedium”. Ot, takie boskie kaprysy 😉

      Nic nie wiadomo o tym, żeby lerasium i atium wciąż było produkowane.
      Harmonia raczej ma Sadzawkę, bo bez prostopadłości żaden swiatoskoczek by się nie dostał na Scadrial, a w Drugiej Erze można ich znaleźć (Hoid, Khriss, prawd. Nazh)

  • Iara

    Jakie zmartwychwstanie Szetha? Przecież w poprawionym wydaniu Kaladin go nie zabił…

    • http://drogakrolow.pl/ Odpryskowy

      w poprawionym wydaniu i tak umarł. Jedyna zmiana to ta, że nie od Ostrza Odprysku http://drogakrolow.pl/zmiany-slowach-swiatlosci/

      Nie ma to jednak większego znaczenia – nawet gdyby umarł od Ostrza (jak to się stało w pierwotnej wersji), Nale i tak mógłby go wskrzesić fabrialem.

  • Wojtemhotep

    Wreszcie skończyłem część „scadrialową” zbiorku i chciałem się podzielić własnymi spostrzeżeniami / zadać parę pytań – może wyjdzie z tego ciekawa dyskusja (jestem chnie ciekaw czy macie takie same :P). W miarę przedzierania się przez Tancerkę Krawędzi, Tren i Drominad być może uzupełnię posta i o to, a na razie lecimy głównie z Historią Tajemną!

    A i tak, zdaję sobie sprawę, że jestem 100 lat za murzynami, że w międzyczasie Brandon odwiedził Polskę i prawdopodobnie ludzie mają ciekawsze sandersonowe tematy do obgadywania 🙂

    Allomanta Jak – tutaj nie mam wiele do napisania, śmieszkowe opowiadanie, ale dowiadujemy się trochę o tym co Harmonia zrobił z kolossom i z kolossami.

    11ty metal – szczerze mówiąc już od czasu przeczytania M1 chciałem dorwać w swoje łapki coś takiego – opowieść o szkoleniu Kelsiera, bo zawsze mnie dziwiło jak w tak krótkim czasie doszedł do takiego mistrzostwa w żelazie i stali. No ale jak się okazało, że miał Sitha jako mentora to przestałem się dziwić 😛 Ciekawe czy ostatnim sprawdzianem Kela był właśnie Gemmel 🙂

    Tajemna Historia – danie główne i zarazem arcydzieło – będę musiał przeczytać jeszcze kilka razy, bo za pierwszym razem, tak gdzieś od Wstąpienia Kelsiera dałem się ponieść emocjom i nie mogłem się zbytnio skupić na zakulisowych mechanizmach cosmere 😛

    1) Zniszczenie Czeluści Hathsin – a dokładniej znajdującej się tam prostopadłości (swoją drogą perpendicularity brzmi znacznie fajniej :P) Jak to działa? Nie rozumiem dlaczego używanie allomancji niszczy prostopadłość – czy prostopadłości są tak „kruche”, efemeryczne? Przecież używanie allomancji w pobliżu Studni Wstąpienia nie zaszkodziło tamtejszej prostopadłości. Czy to dlatego, że używając allomancji czerpiemy Inwestyturę Zachowania i to się jakoś ściera z Inwestyturą Zniszczenia? Czy w takim razie spalanie atium przy Studni może zagrozić tamtejszej prostopadłości?

    2) Wstąpienie Kelsiera – wydawało mi się, że każdy może wziąć Odprysk, ale okazuje się, że trzeba mieć odpowiedni Związkiem z Intencją Odprysku. W sumie zrozumiałe, ale tym bardziej ciekawe, że Vin i Sazed byli w stanie wziąć oba Odpryski (w przypadku Vin była by). Ale do rzeczy – tutaj albo nie wyłapałem, albo nie było wprost napisane. Gdy Sazed Wstępował, oba Odpryski zmanifestowały się w fizycznym świecie (w sumie w Kranie Umysłu też, ale nie o to chodzi) w miejscu śmierci poprzednich Naczyń trochę jak zwykłe przedmioty, w sensie, że Sazed je widział i wziął. Zastanawiam się czy podczas Wstąpienia Kelsiera Odprysk Zachowania również zmanifestował się w Krainie Materii, czy też nie ponieważ Kel był w Krainie Umysłu? Ciekawe co by się stało gdyby w tym samym czasie w Krainie Umysłu i Krainie Materii dwie różne osoby sięgneły po Odprysk? 😛 Plus czy to zgoła przypadkowe miejsce w przysłowiowym szczerym polu gdzie ni z tego ni z owego pojawiło się ciało Lerasa w „Bohaterze Wieków” (w Krainie Materii) po śmierci Zachowania jest odpowiednikiem tego miejsca w Krainie Umysłu gdzie Wstąpił Kelsier?

    3) Jak już przy Krainie Umysłu jesteśmy – no przepysznie jest zobaczyć tę Krainę na Scadrialu, Związki i pobieżnie jakie to ważne, charaktery Atiego i Lerasa zdominowane przez Odpryski – no po prostu coś niesamowitego 🙂 Prawdziwa kopalnia informacji, większość interakcji, rozmów Kelsiera z Zachowaniem i Zniszczeniem odkrywa coś nowego o Cosmere (szczególnie mi się podobała rozmowa Kela i Zniszczenia o oszukiwaniu w karty) Swoją drogą pomimo tego nowego punktu widzenia Plan Zachowania i działanie więzienia w Studni nie są dla mnie do końca jasne, a przynajmniej nie intuicyjne – muszę wrócić do tych fragmentów 😛 Okej kilka pytań / spostrzeżeń odnośnie Odprysków:
    – Zachowanie jest zaskoczony, faktem, że Vin zabiła Ostatniego Imperatora – Vin wciągnęła Mgły, czy Zachowanie tego nie wiedział albo nie mógł jakoś wyczuć? Trochę to dla mnie niejasne
    – Zachowanie wspomina imię Senna – nic mi to nie mówi. Ktoś coś wie?
    – W momencie swojej śmierci Zachowanie twierdzi, że Zniszczenie jest w stanie rozszczepić Odprysk Zachowania. Khriss wcześniej rozważała, że Zniszczenie zapewne tego nie umie albo nie ma siły, bo Leras umiera powoli. Ergo Khriss również nie wiedziała o ukrytym atium (Zniszczenie nie w pełni sił), bo przecież musiała wiedzieć, że Odium rozszczepił inne Odpryski po ich śmierci.
    – Oba Odpryski mogą swobodnie rozmawiać z Kelsierem w Krainie Umysłu, nie mają problemów z usłyszeniem / mówieniem 🙂

    4) Jak już jesteśmy przy Khriss – rozmowa Kela z nią i Nazhem. Strasznie podoba mi się to jak Nazh jest takim nerdem cosmere gdy wypytuje Kelsiera o Zachowanie, a Khriss jest wychillowanym wyjadaczem 😛 Przy okazji co jest z nożem Nazha? Aluminium? Dlatego nie błyszczy?

    5) Zapomniałem o Inkwizytorach 😛 Co się takiego dzieje gdy wrzucamy martwego Inkwizytora do Studni Wstąpienia. I czy Inkwizytor, który przez wiele lat miał oczy przebite kolcami „widziałby” Krainę Umysłu inaczej niż Kelsier? 🙂

    6) Ire
    – dlaczego Zachowanie mówi o nich „umarli ale nie” ? Z powodu rozszczepienia ich Odprysków? Bo przecież nie ma chyba na myśli Shaodu, który nie zabijał tylko przemieniał ludzi w Elantrian. Czy dlatego, że z dala od fortecy (i AonDor) słabli i musieli pić kompot ze Związku/Inwestytury AonDor?
    – Kelsier przebywając w fortecy (gdzie pewnie w „powietrzu” aż trzaskało od Inwestytury) zrozumiał język którym posługiwali się członkowie Ire. Czyli, że złapał trochę Związku do Sel, tak? W takim razie czy mógłby zrozumieć też inne języki z Sel (dakhorski czy coś koło tego)?
    – to co Odpryskowy już wypunktował – manipulacja Fortuną. Zastanawiam się czy Ire/Elantrianie mają na swój sposób czy może widzieli jakiegoś Feruchemika? Są na pewno długo działającą organizacją z przeogromną wiedzą o cosmere, więc być może z Feruchemią są zaznajomieni, z tym że do tej pory (czasów 1szej trylogii) Feruchemicy są tak zamkniętą grupą, że ciężko się dowiedzieć o Feruchemii czegokolwiek, a co dopiero o Feruchemii chromu.
    – Jak tak sobie pomyślę o tym, że większość Inwestytury Oddania i Dominacji znajduje się w Krainie Umysłu i dzięki takiemu zaawansowaniu technologicznemu (rury z AonDor, urządzenie odpędzające istoty ze Związkiem do Trenu, czy tworzące Związek) Ire czy też ogółem mieszkańcy Sel (selowie? seleńczycy? selianie? :P) mogą śmiało myśleć o podbiciu Wszechświata Umysłu 😛

    Uff.. Na razie to tyle, jak znajdę czas na powtórne przeczytanie SH i ruszę wreszcie Tancerkę, Tren i Drominad to być może coś dopiszę, a na razie przepraszam za ścianę tesktu 😛

    • Gal Anonim

      To tak, odniosę się do tego co wiem, wydaje mi się że wiem, lub wiem że nie wiem, lecz wydaje mi się że i tak mam rację.

      1. Tutaj odpowiedź z kategori nie wiem, spekuluję:
      Nie wydaje mi się, żeby prostopadłości (większość terminów o Cosmere lepiej brzmi po angielsku) były zbyt kruche. Z definicji są to ogromne skupiska mocy Odprysku, na tyle duże, że Trzy Krainy zaczynają w tym miejscu „przenikać się” w pewien sposób. Na bazie podstawowej zasady interferencji Inwestytury można dojść do wniosku, że wpłynięcie na prostopadłość, a zwłaszcza zniszczenie jej, powinno być bardzo trudne i wymagać ogromnej mocy. W przypadku Czeluści mówiłbym o trzech możliwościach (a prawdopodobnie ich kombinacji):
      Po pierwsze większość prostopadłości przyjmuje postać sadzawki – pojedyńczego, dużego skupiska. Czeluście, przynajmniej w formie którą znamy, składały się z setek malutkich skupisk. Znacznie łatwiej jest połamać kilkaset zapałek, niż jedno drzewo. Choć tutaj nie wiem w końcu, czy pod Czeluściami znajdowała się prawdziwa sadzawka Zniszczenia, czy nie. Słyszałem na ten temat sprzeczne opinie, a nie chce mi się teraz szukać o tym WoBów. Wiem, że w pierwszej wersji była, zanim Brandon przeniósł Studnie z północy pod Kredik Shaw, ale nie wiem jak to ostatecznie jest.
      Po drugie, jak wspomniałeś, Allomancja jest mocą Zachowania, a Czeluście należały do Zniszczenia. Zwróć uwagę jak zareagowała Studnia, kiedy Vin weszła do niej z Heumalurgicznym kolcem. W którejś z książek było również zdanie o Studni, Inkwizytorach, kolcach i Heumalurgii (Bohater Wieków, albo Tajemna Historia, nie pamiętam). Tyle że zniszczenie Studni przy pomocy Heumalurgii wymagałoby ogromnej mocy, ponieważ patrz punkt 1. No i Heumalurgia nie jest zasilana w ten sposób co Allomancja, nie czerpiemy mocy bezpośrednio od Zniszczenia, moc przechowywana jest w metalu. Choć tu wyjątkiem jest znowu Atium, więc zakładam, że spalenie Atium w pobliżu Studni mogłoby wywołać jakąś reakcję, ale nie sądzę, by było to jakimkolwiek zagrożeniem dla samej prostopadłości. Podkreślam, że ostatnie zdanie to czysta spekulacja.
      Po trzecie, możemy tu mieć znaczenie pochodzenie Czeluści i Atium. Zachowanie ukradło część mocy Zniszczenia, która zmaterializowała się w Krainie Fizycznej jako Atium. Nie chcę wchodzić w ten temat głębiej, bo tu wchodzimy na temat uwięzienia Zniszczenia i planu Zachowania, a tego nie odważę się analizować.

      2. To co stało się na końcu… To też głównie spekulacje oparte na skrawkach wiedzy. Problem polega na tym, że tak naprawdę nie widzieliśmy co zrobi moc sama z siebiepo śmierci Naczynia. Aona, Skai, Tanavast, Naczynie Ambicji, ich Odpryski zostały rozszczepione po ich śmierci. Gdy umarł Leras na miejscu był Kelsier, który od razu wziął moc. „Raw power is dangerous” (http://www.theoryland.com/intvmain.php?i=944#7 ). Bazując między innymi na tym WoBie, sądzę, że gdyby na miejscu nie było przygotowanego do tego Sazeda (mam na myśli odpowiednie Związki), słońce mogłoby nie być ich największym problemem…
      Jeśli zaś chodzi o miejsce w którym pojawiło się ciało Lerasa, czytamy o tym jeszcze w Bohaterze Wieków (rozdział 55 oraz epigraf rozdziału 56). Jego ciało pojawiło się tam, gdzie „był najbardziej” w momencie śmierci, tak samo jak ciała Vin i Atiego.

      3. Spekulować się tu nie odważę, ale mogę się odnieść do myślników:
      – Zachowanie w tamtych czasach był ledwie cieniem samego siebie, nie zawsze był do końca świadomy i co się dzieje.
      – O ile wiem o Sennie wiemy dokładnie nic.
      – Khriss wie dużo, ale nie wszystko.

      4. Co do noża: http://www.theoryland.com/intvmain.php?i=1182#28

      5. Jeśli chodzi o wrzucanie Inkwizytorów do Studni, bardzo przypomina to, co robiono w Elantris.

      6. Pierwszy punkt: wydaje mi się, że Elantrianie potrzebują Dor do życia. Tak samo jak Powracający potrzebują Oddechów.
      Drugi punkt: sądzę, że to zależy jak bardzo ten „językowy Związek” jest rozdzielony. Medaliony tłumaczące działają w obrębie jednej planety, więc nie chodzi tylko o Związek z planetą. Związek ogólnie jest bardzo ciekawą kwestią o której wiemy na razie bardzo mało.
      Punkt trzeci: tutaj zarzucę WoBem: http://www.theoryland.com/intvmain.php?i=1120#3
      Punkt czwarty: poza IRE są inne grupy świadome Cosmere, które mogły by mieć tu coś do powiedzenia. Silverlight, 17th Shard. Oni również wiedzą dużo i sądzę, że również mają dostęp do zaawansowanych, magicznych technologii. Wiemy mało by powiedzieć coś więcej.